Regels boerderijwinkel: welke soorten regels er spelen en waar je ze opzoekt

De vier soorten en wie erover gaat

Bij twee winkels naast elkaar valt daardoor een andere set regels. De ene verkoopt eigen groente uit een onbemande kast, de andere heeft kaas en vlees van collega's liggen. Dat verschil zit in de vierde rij.

Voedselveiligheid: eerst registreren, daarna kunnen aantonen

Elk levensmiddelenbedrijf moet zich bij de NVWA registreren, en een winkel op het erf is er daar één van. Dat doe je via MijnNVWA, en je bevestigt je gegevens elk jaar opnieuw. Werk je met producten van dierlijke oorsprong, dan komt er in veel gevallen een erkenning bij; voor kleinschalige verkoop die uitsluitend via je eigen winkel aan de eindconsument gaat, kent de NVWA uitzonderingen. Nagekeken bij de NVWA, juli 2026.

Daarnaast werk je volgens de regels rond voedselveiligheid, HACCP, in de praktijk ingevuld met de hygiënecode voor jouw sector. Wat die code vraagt aan temperaturen, metingen en vastleggen verschilt per sector, dus die eisen staan hier niet.

Eén ding komt in alle gevallen terug: je moet achteraf kunnen laten zien wat je hebt gedaan. Neem je een bestaand bedrijf over, let er dan op dat erkenningen en registraties niet overdraagbaar zijn. Hoe dat loopt, staat op de pagina over een bedrijfsovername.

Ruimtelijk: wat er op jouw perceel mag

Of je op je erf een winkel mag hebben, en hoe groot, staat in het omgevingsplan van je gemeente. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, heet het bestemmingsplan zo. Gemeenten regelen verkoop op een agrarisch perceel meestal als ondergeschikte detailhandel, vaak met een maximum aan verkoopvloeroppervlak, de eis dat het om eigen producten of streekproducten gaat, en de eis dat je bestaande bebouwing gebruikt.

Een landelijk aantal vierkante meters bestaat niet. Wat de buurgemeente toestaat zegt dus niets over jouw perceel, en een kast die bij de buurman al jaren staat is geen bewijs dat hij mag staan. Zoek je eigen perceel op in het Omgevingsloket en bel daarna je gemeente.

Zet je een onbemande kast neer, dan komt de vraag erbij waar die precies komt te staan: op eigen erf of aan de openbare weg. Dat staat uitgewerkt op de pagina over de vergunning voor een boerderijautomaat.

Fiscaal: btw, kassa en zeven jaar bewaren

Voor de Belastingdienst is jouw winkel een gewone winkel. Je rekent per product het tarief dat erbij hoort, en bij een gemengd schap is dat zelden één tarief. Je administratie bewaar je zeven jaar, gerekend vanaf het einde van het kalenderjaar; dat staat in artikel 52 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.

Een gesloten kassasysteem is in Nederland niet verplicht; het keurmerk daarvoor bestaat sinds januari 2013 en is vrijwillig. Wat wel moet, is dat je kunt laten zien hoe je aan je omzet komt. Hoe je dat bijhoudt staat op de pagina over kasadministratie, en waar je bij de aanschaf op let op de pagina over de prijs van een gesloten kassasysteem.

Regels die aan het product hangen

Dit is de laag die het vaakst wordt overgeslagen, en de laag waar een controle meestal over gaat.

Leg je product van een collega in het schap, dan verhuist die rij niet naar hem. Jij verkoopt het, dus jij moet kunnen laten zien waar het vandaan kwam.

Hoe je uitzoekt wat voor jou geldt

1. Schrijf op wat er in het schap ligt en waar het vandaan komt. Het onderscheid tussen eigen product, product van een collega en ingekochte handel bepaalt de rest.
2. Zoek per productgroep de toezichthouder: de NVWA voor de meeste levensmiddelen, het COKZ voor eieren en zuivel, Skal voor biologisch, het KCB voor groente en fruit en de Douane voor alcohol.
3. Zoek je perceel op in het Omgevingsloket en bel daarna je gemeente.
4. Leg je eigen opzet voor in plaats van te vragen wat er in het algemeen geldt. "Mag dit?" levert een verwijzing naar het plan op. "Ik verkoop dit, uit deze ruimte, aan deze klanten" levert een antwoord op.
5. Leg vast wat je hebt uitgezocht, bij wie en wanneer. Bij een controle is dat het verschil tussen een gesprek en een reconstructie.

Wat er op deze pagina niet staat

Vier onderwerpen spelen in vrijwel elke boerderijwinkel maar staan hier zonder eisen erbij, omdat ze per situatie verschillen: HACCP en de hygiënecodes, de etikettering van voorverpakte producten, de prijsaanduiding in de winkel, en de weegschaal die geschikt en gekeurd moet zijn als je op gewicht verkoopt. Zoek die op bij de NVWA en bij de hygiënecode voor jouw sector, en niet bij de eerste samenvatting die je tegenkomt.

Het beginnen zelf staat hier ook niet. Hoe je klein start en wat de bemensing je kost, staat op de pagina over een boerderijwinkel beginnen.

Hoe je hier verder mee komt

Het aantonen wordt lichter als het uit je verkoop rolt: wat is er verkocht, tegen welk tarief, op welke dag. Waar dat vandaan komt, staat bij ons kassasysteem.

Zoek je uit wat er voor jouw winkel geldt, en wil je dat het aantonen vanzelf uit je verkoop rolt in plaats van uit een map, dan plannen we een gesprek waarin jij laat zien hoe je het nu doet. Geen presentatie van onze kant. We willen zien wat je verkoopt, waar het vandaan komt en wanneer er niemand in de winkel staat, want daar hangt het antwoord van af.